Spagaat #advent

Op iedere wandeling met de hond kom ik het tegen: een klein stukje bos met daarin alleen maar lange, dunne berkjes. Elk jaar weer, als de blaadjes gevallen zijn, raakt de elegante, ritmische harmonie van hun slanke witte stammetjes mij. En mijn gedachten dwalen onmiddellijk af naar Scandinavische sferen. Zeker als de hemel blauw en de lucht knisperig koud is. Dit keer gingen mijn gedachten ook terug naar de documentaire, getiteld ‘Scandinavia with Simon Reeve’ die ik de avond te voren gezien had.

Kerst op een schuilkelder

Ik had me erop verheugd. De trailer was veelbelovend. Simon neemt je mee door de schitterende winterlandschappen van Spitsbergen, Lapland en Finland. Daar in Finland heeft een slimme zakenman bedacht dat de kerstman, echt-waar-zeker-weten, in de stad Rovaniemi woont. De aanpak: pretparkstyle met knusse huisjes, kerstig verklede acteurs, ‘oude’ houten hotels met haardvuren en jinglebellende kerstshops met veel te duur speelgoed. Natuurlijk bezoeken we de residentie van Santa himself. Na een redelijk nietszeggende ontmoeting met hem, verlaten Simon en de zakenman het kerstgedruis en ze betreden de ruimte achter de schermen. Een reusachtige hoge stalen deur, die twee ton weegt, gaat open. Je ziet een lange hoge betonnen gang met eindeloos veel zijgangen. Alles klinisch verlicht. Onder het hele bovengrondse kerstkitschgebeuren blijkt zich een compleet uitgerust schuilbunkercomplex te bevinden, waar 3400 mensen een nucleaire aanval kunnen overleven. Verdere details worden ons bespaard. Schokkend! Weg romantiek, allemaal loos Hollywooddecor, knijterharde realiteit. Dit is de andere kant van een Scandinavië, dat leeft met een buur die bromt, gromt en uitdaagt, en dat is ook niet sinds gisteren.

Droom en grimmige realiteit

Dit loop ik te mijmeren in het bos. Er hangt een zwaar wolkendek in mijn hoofd; mijn vader is nog niet zo heel lang geleden overleden. Een wolkendek als rouwsluier over al mijn gedachten. Verder is alles goed met mij. Ik zie de berkjes en ik verlang naar een land van schoonheid en stilte; net zoals ik zo graag in stilte door het bos zou willen lopen, maar de realiteit is dat het geraas van het verkeer luid tussen de boomstammen weerkaatst. Auto’s onderweg naar ergens, grote vrachtwagens die ons in al onze consumentenbehoeften komen bevredigen met nog meer goederen…..

Dat bizarre kerstbunkercomplex uit Finland doet mij wederom beseffen dat je met je ene been in een droom van witte berken, stilte en vrede staat en met het andere been in een grimmige realiteit staat, ook al is het hier nog een soort van vrede. De grimmige realiteit van de grote bullebakken en feeksen, die ‘menselijkheid’ maar een vies woord vinden. Dat voelt verscheurd. En de vraag is: hoe houd je dit bij elkaar – deze spagaat?

Is Advent zo’n periode die je nog dieper doet beseffen dat je kerst gaat zitten te vieren op een nucleaire schuilkelder? Hoe diep moet dat gaan? Hoe lang mag, wil en kun je genieten van de vrede? De pijn van die spagaat is goed voelbaar.

Pijn

Tja, ook dit is Advent, dat de pijn voelbaar is, dat het schuurt. Moet ik het daar dan bij laten? Het is die heikele balans, die ik zo verontrustend voel. Gevangen in eigen gepieker. Voor ik het doorheb, ben ik de prachtige groene klimop, de hele oude bomen, de wonderlijke vogels – ook in dit seizoen – om me heen vergeten. En ook m’n trouwe hond, die met een grote berkentak achter me aan sjouwt. 

En wat zeker ondersneeuwt, als ik zo diep wegmijmer, is de liefdevolle verbondenheid. Gewoon met mijn vrouw, met de mensen om me heen. En ook de overledenen – die ik in liefde kan vasthouden, want die liefde blijft. En ik besef dat ik in elk geval heb te doen wat ik kan in mijn stukje wereld. Ik besef ook dat er hier vlakbij én wereldwijd nog zo ontzettend veel meer mensen zijn, die hier in geloven. Die zich niet gek laten maken door dat zogenaamde ‘recht van de sterkste’. ‘Mensen van Gods welbehagen’ – die mensen dus, die God met genoegen bezig ziet, zalig de vredestichters, de hoopmakers en de volhouders enzo. ‘Denk daar goed om!’, roep ik hardop tegen mezelf, ‘denk dáár goed om’.